Dil Gelişim Basamakları Nasıldır

Dil Gelişim Basamakları

İnsan doğuştan konuşma yeteneğiyle doğar. Önce çevresindeki sesleri dinler, zamanla bu seslerin benzerlerini çıkarmaya çalışır. Dil gelişimi belli aşamalarda gerçekleşir (MEB, 2009).

 

Doğum Öncesi Dönem:

Anne karnında bebeklerde yutma gelişimi 12. haftada,  emme gelişimi 18-24. haftalar arasında belirginleşmektedir. 34. haftada çocuk ihtiyaçlarını karşılayabilecek emme ve yutma becerisine sahip olmaktadır (Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı, 2007).

 

İlk 3 Ay:

  • Başını tutabilir,
  • Düzenli olarak meme emebilir ve gücü yeterlidir,
  • Beslenmesi sırasında ya da sonrasında öksürme, kusma, morarma vb. şikayetleri olmaz,
  • Beslenirken genelde huzurludur,
  • Sürekli ağlamaz,
  • Sık sık üst solunum yolu enfeksiyonu geçirmez,
  • Her ay belli miktar kilo alır,
  • Acıktığı zaman ağlar, sık yutkunur veya çevresine bakınır,
  • Sesinde değişiklik görülmez,
  • Annesini tanır ve gülümser,
  • Onunla konuşulduğunda ve ona dokunduğunuzda size cevap verir,
  • Çevresi ile ilgilenir (Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı, 2007).

3. Ay:

  • Yüzükoyun başını yerden kaldırıp bir süre öyle tutabilir,
  • Objeleri elinde kısa süreli tutabilir,
  • Başını döndürerek gözleri ile objeyi her yönde izler,
  • Karşılıklı konuşmaya gülerek ve ses çıkartarak tepki verir,
  • Ellerine ve annesinin yüzüne bakar,
  • Sesli güler (Çarman, 2016),
  • Konuşana bakar, yerini belirler,
  • Birlikte oynandığında gülme ve diğer keyifli sesleri çıkarır, iki ya da daha fazla farklı hece çıkarır, gıgıldar (Karacan, 2000).

4. Ay:

  • Otururken başını devamlı olarak dik tutabilir,
  • Cisimlere uzanır ve eliyle ağzına götürür,
  • Ses gelen yöne doğru başını çevirebilir (Çarman, 2016),
  • Kızgın ve hoşnut ses farkını anlar,
  • Odada görme alanı dışındaki konuşanları arar,
  • Sosyal uyarana sesli yanıt verir,
  • Sıklıkla  “p”, “b” ya da “m” gibi sesleri kullanır (Karacan, 2000).

5-6.  Aylar:

  • Sırtüstü yatarken başını yerden kaldırabilir,
  • Yüzükoyun pozisyondan sırtüstü dönebilir,
  • Objeyi bir elinden diğerine geçirebilir,
  • Kendi kelimeleri ile konuşur,
  • Destekle oturur (Çarman, 2016).
  • Düzenli olarak ses kaynağını saptar, adına tepki verir,
  • Ses taklidi başlar,
  • “O” ve “u” ya benzer bazı kalın ünlü sesler kullanır,
  • “Bay bay, mama, dede” gibi kelimeleri tanıyor görünür,
  • Sesli itiraz etme ve keyifle çığlık atma vardır (Karacan, 2000).

7-8.  Aylar:

  • Ellerinden destek alarak oturabilir,
  • Objeleri masaya vurur,
  • Kolları ile karşısındaki kişiye uzanabilir,
  • “de-de, ba-ba” hecelerini söyler (Çarman, 2016),
  • “Gel, bay bay” gibi ifadelere, jestlere yanıt verir,
  • Kelime benzeri sesler çıkarır,
  • Adı söylendiğinde hareketini durdurur,
  • Hece tekrarları yapar, “cee” oyunu oynar (Karacan, 2000).ü

9-10.  Aylar:

  • Desteksiz oturur, oturma pozisyonuna geçebilir,
  • Bir yerden tutunarak ayakta durabilir,
  • El sallar ve ‘’bay- bay’’ der,
  • Yardımla bardaktan su içebilir,
  • Baş ve işaret parmağını kullanarak cisimleri alabilir (Çarman, 2016),
  • Hayır denince hareketini durdurur,
  • Sözel uyaranla verilen ses ya da heceleri ve konuşmanın tonlamasını taklit eder,
  • Sıklıkla sözel rica üzerine oyuncaklar ya da başka nesneleri ebeveyn ya da başkalarına verir,
  • İlk kelimelerini söyler, “uf-uf” gibi bazı ünlemleri, jargon dili kullanır (Karacan, 2000).

11-12.  Aylar:

  • Yardımla yürüyebilir,
  • Birkaç anlamlı kelime söyleyebilir,
  • Giyinirken yardım etmek ister,
  • Basit emirleri yerine getirir (Çarman, 2016),
  • Basit soruları (“Köpek nerede?” gibi) bakarak ya da göstererek yanıtlar,
  • “Cee” oyununu başlatır. Yeni duyduğu kelimeleri tekrarlar.
  • Sözel isteklere jestlerle yanıt verir. Genellikle uzun bir zaman süresince konuşmaya yoğun ilgi ve tepki gösterir,
  • Tanıdık nesnelere ismiyle hitap eder,
  • Bir miktar tutarlılık ile 3 ya da daha fazla kelimeyi kullanır (Karacan, 2000).

13-15. Aylar:

  • Kendisi yürüyebilir,
  • Kelime sayısı artmıştır,
  • Kalemle karalama yapabilir,
  • İstediği objeyi gösterebilir (Çarman, 2016),
  • Birçok nesneyi işaret ederek tanımlayabilir,
  • Bedeninin çeşitli büyük parçalarının isimlerini net olarak algılar,
  • “T, d, n, h” gibi sessiz harfleri daha sık kullanır,
  • Bazı gerçek kelimeleri sık kullanılan mimiklerle kullanarak daha fazla iletişimde bulunur (Karacan, 2000).

18. Ay:

  • Daha düzgün yürüyebilir,
  • Yardımla merdiven çıkabilir,
  • Topu karşısındakine atabilir,
  • 2-4 küpü üst üste koyabilir,
  • Kendi yemeğini yiyebilir,
  • Göz ve kulak gibi organları gösterebilir (Çarman, 2016),
  • Basit soruları kavrar, birbirini izleyen iki yönergeyi yerine getirebilir,
  • Her hafta geniş kategorideki yeni kelimeleri öğrenir ve hatırlar,
  • 150 kadar kelimeyi anlar,
  • İstekler ve gereksinimlerini ifade etmek için mimikler yerine kelimeleri kullanmaya başlar,
  • Konuşmada sık işittiği kelimeleri kullanmaya başlar,
  • Kelime dağarcığında sürekli ve aşamalı bir artış gösterir (her ay 3-4 yeni kelime) (Karacan, 2000).

24. Ay:

  • Koşar,
  • 2-3 kelimelik cümle kurabilir,
  • Kitap sayfalarını çevirebilir,
  • 4-6 küpten kule yapabilir,
  • “Sen, ben” kavramları kullanabilir (Çarman, 2016),
  • Zaman zaman kendi adını kullanarak kendini kasteder,
  • Kelime sayısı ortalama 22’dir (Karacan, 2000).

2-3 Yaş:

  • Rahatça koşar,
  • Merdiven çıkıp inebilir,
  • Tuvalet terbiyesi başlar (Çarman, 2016),
  • Sorulduğunda bedenin 3 ya da daha fazla küçük parçasını gösterir,
  • Aile içi konum belirleyici isimler öğrenir,
  • Bazı kişisel gereksinimleri için sözel olarak yardım ister,
  • En azından bir rengi doğru biçimde adlandırır ve tanır,
  • İki ya da daha fazla sayıyı sırasıyla doğru olarak sayabilir ya da tekrarlayabilir,
  • 2-3 gün önceki olayları hatırlayıp anlatır (Karacan, 2000).

4-5 Yaş:

  • Tek ayak üzerinde durabilir,
  • Üç tekerlekli bisiklet sürebilir,
  • Kitap sayfalarını çevirebilir,
  • Kalemle daire ve artı çizebilir (Çarman, 2016),
  • Edatları anlar,
  • 3500-5000 kelimeyi anlar,
  • Neden-sonuç ilişkisini anlar,
  • Benzerlikler kurabilir,
  • Telaffuz oldukça düzelmiştir,
  • Geçmişten konuşabilir,
  • Zamanları düzgün kullanır,
  • Çoğul, tekil, soru, ünlem cümleleri kurar,
  • Konuşmasının %90’ı anlaşılır (Karacan, 2000).

4-6 Yaş:

  • Tek ayak üzerinde zıplayabilir,
  • Kendisi giyinip soyunabilir,
  • Oyun çeşitliliği artmıştır (Çarman, 2016),
  • Hız, sayı, zaman gibi kavramlar gelişir,
  • Sağ-sol ayrımını yapar,
  • Anlamlarına göre sınıflandırma yapar,
  • Düşünceleri, öyküleri rahat olarak anlatır,
  • Cümleyi değişik biçimlerde kurabilir,
  • Kendi yanlışlarını kendisi düzeltir (Karacan, 2000).

1 thought on “Dil Gelişim Basamakları”

  1. Pingback: Dil Gelişim Basamakları | Niğde SEM Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi

Leave a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir